Pakje boter met mes en belegde boterham
Pakje boter met mes en belegde boterham
Pakje boter met mes en belegde boterham

Boter

Welke vitamines zitten er in boter?

Boter bevat dezelfde gezonde voedingsstoffen die ook in melk en kaas zitten, namelijk vitamine A en calcium. Daarnaast bevat boter ook vitamine D en E. Omdat de basis alleen melk is, is boter echt een natuurproduct.

Wat is boter?

Roomboter (boter) is een smeerbaar vet gemaakt van melk. Boter bestaat vooral uit afgeroomd melk (room) en een klein beetje water. Voor 1 kilo boter is ongeveer 25 liter melk nodig. Roomboter bevat vitamine A, D en E en heeft een vetgehalte van tussen de 80 en 90%. Het bevat vooral verzadigd vet en staat daarom niet in de Schijf van Vijf. Er bestaat ook halfvolle boter met een vetgehalte van 40%. Daarnaast wordt boter verkocht in twee varianten: gezouten en ongezouten. Boter is een beschermde naam, om boter te heten moet een product maar liefst 80 procent melkvet bevatten.

Boter
Voedingswaarden roomboter

Boter bevat verschillende goede voedingsstoffen zoals eiwit, vetten, vitamines en calcium:

 

1 eetlepel (15 gram) roomboter bevat de volgende voedingswaarden:

energie 111 Kcal
eiwit 0 ,1 Gram
vetten 12 ,2 Gram
koolhydraten 0 ,2 Gram

Geschiedenis van boter

Boter is al eeuwenlang favoriet in Nederland. Zo vind je in veel receptenboeken uit de Gouden Eeuw (1600-1700 na Christus) verschillende gerechten terug met melk, boter en kaas als ingrediënt. Vooral in de steden at men in die tijd vaak een boterham met boter en kaas. Inderdaad, allebei. Destijds vonden veel mensen dat eigenlijk maar dubbelop. Toch was zelfs de stadhouder van Holland, Prins Maurits van Oranje, er dol op. Toen hij een keer bij een boer op bezoek was en een boterham met boter en kaas smeerde, vond de boer dat overdreven luxe. Er is dan ook een spreuk die luidt: zuivel op zuivel is voer voor de duivel. Dit gezegde kun je vandaag de dag vergelijken met ‘overdaad schaadt’.

 

Maar ondanks dat men het dubbelop vond, at iedereen die het zich kon veroorloven boter met kaas op brood. Buiten het feit dat men het toen lekker vond, werd het ook als gezond en in sommige gevallen zelfs als medicijn ervaren. Zo werd het, samen met enkele andere ingrediënten, voorgeschreven als medicijn tegen obstipatie en keelpijn. Daarnaast werd gesmolten boter ook gebruikt als bodylotion voor pasgeboren baby’s. Overigens waren mensen in de Gouden Eeuw zó dol op boter en kaas dat je een meisje waar je verliefd op was ‘mijn zoete botertje’ noemde en een lief kind ‘mijn gouwe kasie’.

Krul boter
Margarine is geen zuivelproduct
Halfboter is boter met 40% vet
Boter is meestal te koop in pakjes van 250 gram
Gezouten boter bevat maximaal 2% zout
De meeste Nederlandse boter is ongezouten
Roomboter bevat 82 procent vet
Kaas, melkpoeder en boter zijn de belangrijkste Nederlandse exportproducten

Welke soorten boter bestaan er?

Inmiddels kennen we veel soorten boter. De meest bekende is misschien wel roomboter. Roomboter bevat 82% vet. Halfboter (of halfvolle boter) is boter met 40% vet. Grasboter is gemaakt van melk uit de periode dat de koeien in de wei lopen en vers gras eten. Aan kruidenboter zijn verschillende kruiden toegevoegd. En braadboter is een boter waar bijna al het vocht uit is gehaald. Deze boter bevat 97% vet. Er is ook nog een verschil tussen gezouten of ongezouten boter. Gezouten boter bevat maximaal 2 procent zout.

Roomboter & (on)gezouten boter

Roomboter bevat 82% vet, 16% vocht en 2 gram vetvrije bestanddelen zoals eiwitten, vitamine A, B en D, mineralen (calcium en fosfor) en melksuiker. De meeste Nederlandse boter is ongezouten, maar er bestaat ook gezouten boter. Gezouten bevat maximaal 2% zout.

Grasboter & kruidenboter

Grasboter is gemaakt in de periode dat koeien voor het eerst weer in de wei lopen in de lente. Dankzij het verse gras is het melkvet anders van samenstelling, waardoor deze boter beter smeerbaar is. Kruidenboter is een boter met verschillende kruiden en vaak ook met knoflook.

Braadboter

Bij braadboter is het vocht grotendeels onttrokken. Hierdoor bevat het 97% vet. Mede daardoor is het bijzonder geschikt voor bakken en braden. Aan braadboter is een aantal stoffen toegevoegd, waardoor de boter sneller bruin kleurt en minder spettert.

Margarine & halvarine

Margarine lijkt op boter, maar is geen zuivelproduct. Het is net als boter een smeerbaar vet, maar dan gemaakt van plantaardige oliën. Het wordt in de fabriek gemaakt van dierlijke en plantaardige vetten zoals visolie en soja-olie. Hier worden stoffen aan toegevoegd als zout, emulgatoren, conserveringsmiddelen en kleurstoffen. Margarine bevat evenveel vet als boter. Omdat de vetten van margarine van nature niet de vitamines A en D bevatten, moeten deze worden toegevoegd. Deze wettelijke verplichting is ingevoerd met het oog op de volksgezondheid. Van margarine bestaan er ook varianten met een lagere hoeveelheid vet. Bijvoorbeeld halvarine, dat bestaat voor zo’n veertig procent uit vet.

 

Veelgestelde vragen

Meer vragen en antwoorden over zuivel vind je hier.

Meer info
Wat is het smeltpunt van boter?

Het smeltpunt van boter ligt meestal tussen de 26 en 32°C.

Word je dik van boter?

Buiten de gezonde voedingsstoffen bevat roomboter ook een vetgehalte van tussen de 80 en 90%. Dit is met name verzadigd vet, wat erom bekendstaat niet goed te zijn voor de gezondheid. Je kunt hier dus inderdaad dik van worden als je het veel eet. Overigens is dit wel per lichaam verschillend. Er bestaan ook botersoorten met minder vet, zoals halfvolle boter met de helft minder vet.

Wat is het verschil tussen margarine en roomboter?

Boter en margarine lijken veel op elkaar. Sterker nog, de meeste Nederlanders noemen ze vaak hetzelfde. Als jij vraagt: ‘Mag ik de boter even?’, dan kan dat echte boter zijn of margarine. Maar het zijn toch twee totaal verschillende producten. Boter wordt namelijk gemaakt van melk van de koe. Margarine wordt niet van melk gemaakt, maar van oliën en vetten. In margarine zit dus niks van de koe. Omdat boter oorspronkelijk gemaakt werd van melk, noemen ze dat ook ‘echte’ boter of roomboter.

© 2021 Zuivel online

Bestelling gegevens

Kunnen wij helpen?